Bil Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, gallwn wneud mwy

Cyhoeddwyd ar:

Lila Haines, Oxfam Cymru

Mae’r Bil fel y mae yn gam ymlaen ar gyfer datblygu cynaliadwy yng Nghymru; sut bynnag rydym yn teimlo bod lle i wella.

Gwelwyd lansiad drafft 1af Bil Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol Llywodraeth Cymru ddydd Llun 7 Gorffennaf.

Fel rhan o gynghrair sy’n cynnwys WWF Cymru, Cyfeillion y Ddaear Cymru, Sefydliad Bevan a Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliadau’r Merched, buom yn ymgyrchu ar ffactorau pwysig yr ydym yn teimlo bod angen mynd i’r afael â hwy yn y Bil Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, ac rydym yn falch bod rhai o’r materion hynny’n cael eu cydnabod yn y drafft cyntaf.

Mae’r Bil fel y mae yn gam ymlaen ar gyfer datblygu cynaliadwy yng Nghymru; sut bynnag rydym yn teimlo bod lle i wella.

Y ddau brif biler ar gyfer gwaith Oxfam Cymru yw newid yn yr hinsawdd ac anghydraddoldeb, ac mae’n anochel bod y ddau’n gysylltiedig. Rydym yn credu nad oes modd mynd i’r afael ag un yn effeithiol heb y llall.

Yng ngoleuni hyn, rydym yn teimlo nad yw’r bil yn mynd yn ddigon pell i gydnabod effaith Cymru ar weddill y byd trwy fynd i’r afael yn bendant â mater newid yn yr hinsawdd a chyfraniad Cymru at blaned sy’n cynhesu.

Nid yw newid yn yr hinsawdd yn adnabod ffiniau daearyddol na gwleidyddol ac mae’r hyn sy’n digwydd yng Nghymru yn effeithio ar y byd ehangach yn gymaint ag y mae’r hyn sy’n digwydd yn rhyngwladol yn effeithio ar Gymru. Rydym yn falch bod Llywodraeth Cymru wedi ymateb i bryderon ynglŷn â diffyg nod sy’n ymwneud ag amgylchedd Cymru, ond rydym yn teimlo y gallai wneud mwy.

Mae ymchwil yn dangos mai pobl dlotaf y byd sy’n wynebu’r risgiau mwyaf o newid yn yr hinsawdd. Yng Nghymru, mae gennym anghydraddoldebau sylweddol o ran incwm a chyfoeth, gyda’r ffigurau a ryddhawyd gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig yr wythnos diwethaf yn datgelu bod 24% o’r aelwydydd yng Nghymru yn byw islaw’r incwm cyfartalog ar ôl costau tai. Nid yw effeithiau presennol ac arfaethedig newid yn yr hinsawdd ar bobl mewn tlodi yng Ghymru, ac yn rhyngwladol, yn anarwyddocaol.

Mae methu â gwneud cwmpas rhyngwladol yn rhan annatod o’r Bil yn gwanhau ystyr a photensial datblygu cynaliadwy fel rhywbeth sy’n ysgogi newid cadarnhaol, ac nid yw’n darparu arweiniad clir ar gyfer gweddill y sector cyhoeddus.

Gall Bil Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol helpu i fynd i’r afael ag anghydraddoldebau gartref a thramor ond mae angen gwneud mwy i gynnwys datblygu cynaliadwy yn y penderfyniadau a wneir gan gyrff cyhoeddus.

Croesawn benodiad Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol, ond rydym yn teimlo y bydd arwyddocâd y swydd hon yn cael ei lleihau os na roddir iddi fwy o rym nag ysgrifennu adroddiadau yn unig, a’i bod yn cael ei phenodi gan Lywodraeth Cymru yn hytrach na’r Cynulliad. Byddai penodiad gan y Cynulliad yn sicrhau annibyniaeth y Comisiynydd a’i allu i ddwyn i gyfrif Llywodraeth Cymru a’r sector cyhoeddus.

Edrychwn ymlaen at weithio gyda phob parti i ddatblygu darn cryfach o ddeddfwriaeth a fydd yn rhoi i genedlaethau’r dyfodol y bywyd maent yn ei haeddu.

Mae Oxfam Cymru yn aelod o’r Gynghrair Datblygu Cynaliadwy.