Fel cynghrair o fudiadau rydym wedi cydweithio i lunio cynnig ar gyfer cyfraith datblygu cynaliadwy i Gymru. Cyhoeddom hwn y llynedd yn ‘Llunio ein Dyfodol’.

Gweithiom gyda’n gilydd a gyda chyfreithwyr i gynnig beth y byddem ni’n hoffi ei weld mewn deddfwriaeth. Man cychwyn yn unig yw hwn ac mae’n llunio rhan o’r drafodaeth gyda gwleidyddion, sefydliadau a’r gymdeithas sifil yng Nghymru – cysylltwch gyda’ch ymateb neu os hoffech ymuno â’r nifer cynyddol sy’n cefnogi ein syniadau.

Mae’n fwriad gan yr hyn a gynigwn i gyflawni tri pheth:

Dyma gamau y credwn ni fydd yn adeiladu ar hanes balch Cymru o gefnogaeth ar gyfer datblygu cynaliadwy tra’n mynd â gweithredu i lefel newydd.

Bil Datblygu Cynaliadwy ar gyfer Cymru
A gynigir gan Gynghrair y Trydydd Sector ar Ddatblygu Cynaliadwy

Rhaglith
Gan gydnabod bod datblygu cynaliadwy yn golygu sicrhau cyfiawnder cymdeithasol a dileu tlodi mewn ffordd y gall holl bobl y Ddaear barhau â hi’n ddiddiwedd trwy barchu terfynau amgylcheddol.
Gan gydnabod bod datblygu cynaliadwy yng Nghymru’n cynnwys cynnal a hybu’r Gymraeg a diwylliant ac etifeddiaeth Cymru, gan ddiogelu a gwella amgylchedd naturiol Cymru, a defnyddio dim ond ein cyfran deg o adnoddau’r byd.

1 Dyletswydd i sicrhau datblygu cynaliadwy
(1) Rhaid i bob awdurdod cyhoeddus arfer eu swyddogaethau er mwyn sicrhau datblygu cynaliadwy.
(2) Bydd Gweinidogion Cymru, yn ddarostyngedig i adran 3(6), yn cyhoeddi canllawiau ar gyflawni’r ddyletswydd yn isadran (1) cyn pen 6 mis ar ôl cychwyn y Ddeddf hon, wedi ystyried barn y Comisiynydd, fel y’i sefydlir o dan adran (3) o’r Ddeddf hon.
(3) Rhaid i awdurdodau cyhoeddus roi sylw i unrhyw ganllawiau a gyhoeddir o dan isadran (2) wrth gyflawni’r ddyletswydd yn isadran (1).
(4) Rhaid i awdurdodau cyhoeddus roi sylw i unrhyw argymhellion neu gyngor a ddarperir gan y Comisiynydd mewn perthynas â chyflawni’r ddyletswydd yn isadran (1).

2 Diffiniad datblygu cynaliadwy
(1) Ystyr datblygu cynaliadwy yw diwallu anghenion economaidd, cymdeithasol, diwylliannol ac amgylcheddol pobl a chymunedau heb beryglu gallu cenedlaethau’r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion hwythau, ac mae’n cynnwys cadw at yr egwyddorion canlynol:
(a) sicrhau cymdeithas gref, iach a chyfiawn;
(b); byw o fewn terfynau amgylcheddol;
(c) defnyddio adnoddau naturiol yn ddarbodus
(d) sicrhau economi gynaliadwy;
(e) hyrwyddo llywodraethu da;
(f) defnyddio gwyddoniaeth drylwyr yn gyfrifol;
(g) gweithredu’r egwyddor ragofalus ac egwyddor y llygrwr sy’n talu;
(h) osgoi effeithiau rhyngwladol niweidiol;
(i) sicrhau bod pobl Cymru’n defnyddio eu cyfran deg o adnoddau’r byd yn unig;
(j) hybu a hwyluso defnyddio’r Gymraeg a chryfhau cymunedau Cymraeg eu hiaith;
(k) gwarchod a gwella amgylchedd naturiol Cymru.

3 Comisiynydd Datblygu Cynaliadwy i Gymru
(1) Bydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn penodi Comisiynydd Datblygu Cynaliadwy i Gymru (“Y Comisiynydd”).
(2) Bydd gan y Comisiynydd y swyddogaeth o hybu a hwyluso cyflawni datblygu cynaliadwy fel y’i diffinnir yn adran 2 o’r Ddeddf hon, a chaiff yn benodol ─
(a) ddarparu a chyhoeddi cyngor ar faterion yn ymwneud â chyflawni a gorfodi’r Ddyletswydd Datblygu Cynaliadwy;
(b) cynnal ymchwil ac ymchwiliadau i faterion y mae’r Comisiynydd yn eu hystyried yn berthnasol i ddatblygu cynaliadwy neu i gyflawni’r Ddyletswydd Datblygu Cynaliadwy;
(c) gwneud argymhellion neu gyhoeddi cyngor i gyrff cyhoeddus, gan gynnwys Gweinidogion a Chynulliad Cenedlaethol Cymru, mewn perthynas â chyflawni eu dyletswyddau o dan y Ddeddf hon.
(3) Caiff unrhyw berson gyflwyno cwynion i’r Comisiynydd mewn perthynas ag unrhyw fater sy’n ymwneud â’r ffordd mae awdurdodau cyhoeddus yn cyflawni’r Ddyletswydd Datblygu Cynaliadwy.
(4) Caiff y Gweinidog wneud rheoliadau yn ymwneud â’r amserlen a’r weithdrefn ar gyfer cwynion, a chanlyniadau cwynion y penderfynwyd arnynt.
(5) Bydd y Comisiynydd yn darparu barn i’r Gweinidog mewn perthynas â’r canllawiau a gyhoeddir o dan adran 1(2).
(6) Cyn cyhoeddi unrhyw ganllawiau o dan y Ddeddf hon, rhaid i Weinidogion Cymru, neu’r Comisiynydd (yn ôl y digwydd) gynnal ymgynghoriad cyhoeddus mewn perthynas â’r canllawiau.
(7) Rhaid i’r Comisiynydd gyhoeddi, dim hwyrach na 31 Ionawr bob blwyddyn, adroddiad yn nodi’r cynnydd a wnaed mewn perthynas â’r ddyletswydd yn ystod y cyfnod perthnasol.

4 Dehongli
Ystyr “awdurdod cyhoeddus” yw awdurdod sydd â swyddogaethau o natur gyhoeddus;
Ystyr “swyddogaeth gyhoeddus” yw swyddogaeth, sy’n swyddogaeth o natur gyhoeddus at ddibenion Deddf Hawliau Dynol 1998;
Ystyr “cyfnod perthnasol” yw’r flwyddyn a ddaeth i ben ar 31 Rhagfyr yn union cyn y dyddiad y mae’n ofynnol cyhoeddi’r adroddiad o dan adran 4;
Mae i “datblygu cynaliadwy” yr ystyr a roddir yn adran 2;
Ystyr “Dyletswydd Datblygu Cynaliadwy” yw’r ddyletswydd a nodir yn adran 1(1).